Macrotestjes

Gepubliceerd op 18 februari 2019 om 00:45

Goede macrolenzen zijn prijzig. En aangezien macrofotografie een behoorlijk kritische vorm van fotograferen is, wil je er niet pas ná de aanschaf van zo'n duur objectief achter komen dat het eigenlijk niks voor jou is. Ik raad mijn cursisten daarom meestal aan om eerst een setje close-up voorzetlensjes aan te schaffen als ze (goedkoop) willen experimenteren met macrofotogra-fie.

 

Uitgaande van een reflexcamera levert dat In combinatie met bijvoorbeeld een 50mm objectief leuke (en kwalitatief gezien niet eens onaardige) resul-taten op. En als je een setje van 3 of meer lensjes met verschillende sterkte (dioptrie) aanschaft, dan heb je meteen een keuze uit meerdere vergroting-en, want die voorzetlensjes kun je meestal stapelen (dus 2 of 3 lensjes op el-kaar schroeven). Voor een paar tientjes kun je dan al gaan experimenteren, en als achteraf mocht blijken dat je eigenlijk toch niks met macrofotografie hebt, dan val je je financieel gezien in elk geval geen buil.

 

Er zitten natuurlijk wel wat beperkingen aan die voorzetlensjes ten opzichte van een echte macrolens. Zo kun je bijvoorbeeld maar in een erg klein ge-bied scherpstellen, en een échte macrovergroting zit er gewoonweg niet in. Maar het leek me wel eens interessant om te kijken hoe die voorzetlensjes zich verhouden tot een echte macrolens. Ook de methode om met een om-gekeerde standaard (=50mm) lens te werken wilde ik wel eens vergelijken met de resultaten van een normale macrolens. Dus ben ik eens een middag-je gaan fotograferen. 

Allereerst heb ik de foto hiernaast gemaakt met een (echte) 100mm macro-lens met een diafragma van f3,2. Ik heb daarbij op de kortst mogelijke focus-afstand scherp gesteld. Het onderwerp is een miniatuur boedha van zo'n 2 cm hoog. Dit is de referentiefoto waarmee je de andere macro-oplossingen kunt vergelijken.

 

100mm macro, fullframe, f3.2, kortste scherpstelafstand

Let wel, de foto hierboven is gemaakt met een camera met een fullframe sensor. Met een APS-C sensor speelt de cropfactor (in dit geval x1.5) natuur-lijk nog een rol en zou je ongeveer deze uitsnede krijgen:

 

100mm macro, cropfactor x1.5, f3.2, kortste scherpstelafstand

In de hierna volgende voorbeelden heb ik alle variabelen gelijk proberen te houden (full frame sensor, kortst mogelijke scherpstelafstand en een dia-fragma van 3,2). Dus de bovenste foto blijft de referentie waarmee je de vol-gende resultaten kunt vergelijken.

 

Allereerst wilde ik de echte macrofoto vergelijken met het resultaat dat je krijgt met een voorzetlensje op een 50mm objectief. Ik heb echter eerst een foto (zie links) gemaakt zonder voorzetlensje, zodat je ook kunt zien hoevéél effect zo'n voorzetlensje heeft.

 

50mm, fullframe, f3.2, kortste scherpstelafstand

 

Vervolgens heb ik een voorzetlensje met dioptrie +2 gebruikt. Met dit lensje verkort je feitelijk de minimale scherpstelafstand van je objectief. Het voorzet-lensje vergroot je beeld dus niet, maar zorgt er alleen voor dat je dichterbij kunt scherp stellen. Hoe hoger de dioptrie, hoe dichterbij je scherp kunt stellen.

50mm met close up +2, fullframe, f3.2, kortste scherpstelafstand

Met zo'n voorzetlensje haal je je onderwerp dus wel wat dichterbij, maar er is nog lang geen sprake van een echte macro-opname. Daarom heb ik voor de foto hiernaast nog een +4 voorzetlensje op het +2 lensje geschroefd, zo-dat ik nóg dichterbij kon scherpstellen.

 

50mm met close up +2 en +4, fullframe, f3.2, kortste scherpstelafstand

Een andere manier om goedkoop  extreme close-ups te maken is door een 50mm objectief omgekeerd voor je camera te houden of te monteren. Door de lens om te keren kun je erg dicht op je onderwerp fotograferen.

 

Er zijn zogenaamde omkeerringen verkrijgbaar waarmee je je 50mm achter-stevoren aan je camera kunt bevestigen. Maar je kunt het objectief ook (zo-als ik hiernaast heb gedaan) gewoon omgekeerd tegen je camera houden. Je hebt met deze methode geen autofocus meer of controle over je diafragma. Je lichtmeting blijft het wel gewoon doen en scherpstellen doe je door je ca-mera naar voor of naar achter te bewegen.

 

50mm omgekeerd, fullframe, f1.8 (helemaal open), kortste scherpstelafstand

Het kan nog leuker en groter, want in plaats van je 50mm objectief direct omgekeerd voor je camera te houden, kun je ook gewoon een telelens op je camera zetten en je 50mm vervolgens weer omgekeerd voor die telelens houden. Op deze manier krijg je al snel vergrotingen die sterker zijn dan die van een normale macrolens. Het fotograferen wordt er dan echter niet mak-kelijker op. 

 

Voor de foto hiernaast heb ik een 100mm telelens gebruikt met het diafrag-ma op f3,2 met daarvóór een omgekeerde 50mm. 

 

100mm met 50mm omgekeerd, fullframe, f3.2, kortste scherpstelafstand

Daar kan een macrolens dus al niet meer tegen op. Maar als je écht van uit-dagingen houdt én je al een echte macrolens hebt, kun je die 50mm natuur-lijk ook omgekeerd voor die macrolens houden. Bijna oncontroleerbaar qua scherpstelling, en je zult ook de ISO-waarde flink omhoog moeten gooien als je nog redelijk hanteerbare sluitertijden over wilt houden, maar als het lukt krijg je deze vergroting.

 

100mm macro met 50mm omgekeerd, fullframe, f3.2, kortste scherpstelafstand

Naast het werken met close-up filters of omgekeerde 50mm lenzen kun je ook overwegen om zogenaamde tussenringen aan te schaffen. Deze ringen kun je tussen je camera en een standaard- of een telelens plaatsen. De ring-en verkorten net als de close-up lensjes de minimale scherpstelafstand en zijn ook goed betaalbaar. Iets duurder dan de close-up lensjes, maar de beeldkwaliteit is doorgaans ook iets beter (meestal worden de close-up lens-jes met glas of kunststof van matige kwaliteit gemaakt). 

 

En de laatste betaalbare mogelijkheid voor het maken van (bijna)macro fo-to's is het gebruik van een eenvoudige compactcamera. Deze hebben vaak een aparte macrostand waarmee je erg dicht op je onderwerp kunt komen, én meestal ook een groot zoombereik. Met die combinatie kun je resultaten krijgen die je verwachtingen soms overtreffen. Veel plezier!

 

 

 


«   »