Spelen met water

Gepubliceerd op 20 februari 2019 om 23:36

Druppelfoto's zijn natuurlijk welbekend, en hoewel het zeker niet de meest originele vorm van fotografie is blijft het wel erg leuk om deze foto's te ma-ken. Daarnaast is het een goede manier om je timing te oefenen of om met je reportageflitser te experimenteren. Vandaar deze poging om mensen aan het druppelen te krijgen...

Je kunt al spectaculaire resultaten krijgen met een eenvoudige opstelling; het kost je hooguit 10 tot 20 minuten voorbereiding en het kan gewoon in de gootsteen of op de keukentafel. Bij het fotograferen zelf komt wel wat geduld en doorzettingsvermogen kijken, maar als de resultaten eenmaal ko-men is het zeker de moeite waard.

Voor je opstelling heb je een reportageflitser nodig, een trigger om de flits op afstand mee aan te sturen, een druppelsysteem, een opvangbak(je) en een achtergrondje. Je fotografeert met een macrolens vanaf statief.

Ik vind het zelf het mooist om met een zwart opvangbakje te werken, want je krijgt dan mooie, duidelijke weerspiegelingen in het water. Een diep bord kan al volstaan. Vul het opvangbakje met water, en plaats een achtergrond (een stuk karton of papier) achter de opvangbak. De reportageflitser (met ontvanger of synckabel) plaats je schuin achter de opvangbak, gericht op de achtergrond. Op deze wijze werken we met indirect tegenlicht waardoor we geen last krijgen van hinderlijke reflecties van de lichtbron zelf. Je voorkomt zo ook dat je door het wateroppervlak heen fotografeert (waardoor je de bodem van je opvangbakje zou kunnen zien); de achterwand wordt als het ware op het wateroppervlak geprojecteerd.

Je moet bij het standpunt van de camera wel even rekening houden met de reflecties in het water (ook van eventuele andere lichtbronnen), maar dat valt op zich wel mee. Je kunt door de zoeker prima zien of de plafonniere of het keukenraam in het water te zien is, en omdat je met een macrolens werkt is een kleine aanpassing van je camerastandpunt vaak al voldoende om storende elementen buiten beeld te houden.

Voor het druppelsysteem volstaat een plastic zakje met water dat je boven de opvangbak hangt. Als je daar met een speld een gaatje in prikt ontstaat er al snel een regelmatig druppelpatroon. Om scherp te kunnen stellen op een vallende druppel passen we een trucje toe. Zodra het zakje stil hangt plaats ik een grote schroef met platte kop in het opvangbakje, zodanig dat de punt ongeveer een centimeter boven het wateroppervlak uitsteekt en de druppels precies boven op de punt van de schroef vallen. Vervolgens stel ik mijn camera (die al op statief staat natuurlijk) scherp op de schroefpunt en zet ik mijn autofocus uit. Elke druppel valt namelijk exact op de zelfde plek en zal (uiteraard afhankelijk van de valhoogte) ongeveer een centimeter op-spatten. 

In plaats van een reportageflitser kun je natuurlijk ook met een studioflitser werken, maar dat is niet aan te raden. Het vermogen van een studioflitser is weliswaar groter, maar de kracht van een reportageflitser is ruim voldoen-de. Het nadeel van een studioflitser ten opzichte van een reportageflitser is dat de flitsduur (meestal) wat langer is en dat studioflitsers een relatief lange uitdooftijd hebben; de flitsbuis gloeit na de flits nog kortstondig na, waardoor je druppels mogelijk bewogen in beeld komen.

Om de belichting te bepalen maak je gewoon een aantal testfoto's. Aanpas-singen doe je middels je diafragma, je ISO-waarde en/of de flitssterkte. Als dat op orde is ga je gewoon fotograferen; je hebt even nodig om het ritme van de druppels in je vingers te krijgen en het juiste afdrukmoment te bepa-len. Dus ook al lukt er in het begin niks, je zult merken dat gedurende het fo-tograferen de resultaten steeds beter worden!

De vorm en hoogte van de opspattende druppels hangt o.a. af van de hoog-te van je druppelsysteem, de grootte van de druppels (oftewel, hoe groot je het gaatje met de speld hebt gemaakt), de diepte van je opvangbak en de gebruikte vloeistof. Olie of koffiemelk zijn bijvoorbeeld veel dikker dan wa-ter en leveren daarom ook weer andere opspattende duppels op. 

Daarnaast kan het mooi zijn om je druppels niet in water, maar op een hard oppervlak te laten vallen. Kortom, genoeg variabelen om mee te experimen-teren!

 

 

 

 

Hieronder ben ik eens gaan spelen met melk. Omdat melk niet transparant is kreeg de reflectie in het vloeistofoppervlak een heel ander karakter. Over het algemeen zijn de reflecties wat zachter en egaler van karakter dan bij water.

 

 

 

 

Zoals eerder al gesteld kun je met je achtergronden leuke effecten krijgen. Ik heb zelfs voorbeelden gezien van mensen die een achtergrond met een logo of tekening gebruikten, en de reflectie daarvan haarscherp in een vallende druppel water wisten te vangen. Uiteraard komt daar wat moeite, doorzet-tingsvermogen en geluk bij kijken, maar ook met simpeler oplossingen kun je leuke effecten aan je foto toevoegen. Zo heb ik hieronder een vel hobby-papier met een wolkenprint gebruikt achter een bord melk. 

 

 

 

 

Ook kun je extra kleuren aan je druppels toevoegen door meerdere achter-gronden met verschillende kleuren te gebruiken. De kleur die precies achter de waterbak komt (dus recht op de lijn camera-waterbak staat) zal in het op-pervlak van de vloeistof reflecteren. Als je links- en rechtsachter de water-bak andere kleuren gebruikt, zullen die kleuren aan de zijkant van de drup-pel en in de rimpelingen in het vloeistofoppervlak te voorschijn komen.

Ik heb hieronder bijvoorbeeld de groene achtergrond recht achter mijn wa-terbak (bord) en camera geplaatst, en de rode en blauwe schuin achter het bord. Simpele opstelling, maar met verrassende resultaten:

 

 

Natuurlijk zijn er talloze mogelijkheden om te experimenteren. Gebruik eens een complexe afbeelding met veel kleuren als achtergrond, druppel eens met inkt, kleurstoffen of olie, met melk in koffie, gebruik een stroboscoop in plaats van een flitser, of laat je druppels op een solide ondergrond vallen in plaats van in een opvangbak. De mogelijkheden zijn eindeloos!

 

 

 

 

 

Vloeistof in vloeistof

Nu we toch met druppels aan het experimenteren zijn, ook het fotograferen van een vloeistof in een andere vloeistof kan hele leuke resultaten geven. Je probeert dan niet de inslag van een druppel op een vloeistofoppervlak te fo-tograferen, maar de beweging of geleidelijke uitwaaiering van een vloeistof in een andere vloeistof. Hieronder zie je bijvoorbeeld een (flinke) druppel koffiemelk in water, bij de tweede foto een druppel airbrushpaint. Ik heb de foto's overigens 180 graden gedraaid omdat dat een mooiere compositie gaf. Althans, dat vond ik zelf...

 

 

De timing is hier natuurlijk veel minder cruciaal dan bij de vallende druppels, en daarmee is dit ook een stuk makkelijker. De lichtopstelling die je hiervoor nodig hebt is vergelijkbaar met de druppelopstelling: je plaatst de reporta-geflitser schuin achter een (in dit geval transparante) waterbak zodat het licht via een achtergrond door de vloeistof heen wordt teruggekaatst.

Gebruik liefst een vrij hoge waterbak zodat de inkt- of verfdruppel de ruimte heeft om uit te waaieren terwijl hij zakt. Een klein aquariumbakje van een centimeter of 30 is ideaal, maar de voorbeelden hierboven heb ik met een hoge ronde vaas gemaakt. Lastiger, maar te doen.

In tegenstelling tot de bij druppelopstelling wil je nu natuurlijk geen con-stante aanvoer van druppels hebben. Dus druppel dus zelf met bijvoorbeeld een pipetje of een injectiespuitje. Dat betekent wel dat geen twee druppels op exact dezelfde plek zullen vallen, en het uitwaaieren van de inkt (of een andere vloeistof) in het water zal ook telkens anders zijn. Je moet dus conti-nu blijven scherpstellen, maar op de autofocus hoef je niet te rekenen. Door glas heen scherpstellen op een bewegende vage kleurmassa, dat belooft el-lende. Stel dus gewoon handmatig scherp terwijl je door je zoeker kijkt. Een extra lampje op de waterbak kan daarbij een grote hulp zijn, maar zorg er wel voor dat de flitser je lampje overflitst en dat je geen hinderlijke reflec-ties in het glas krijgt.

Een vervelende bijkomstigheid van het werken met 2 verschillende vloei-stoffen is dat je na een aantal foto's je waterbak moet verversen. Inkt, verf of melk vervuilen het water al snel, en met name aan de oppervlakte. En net onder het oppervlak maak je de mooiste foto's, want hoe dieper de inkt of melk in het water zakt, hoe meer de inktwolk verwaaiert. Wees dus bereid om regelmatig je waterbak schoon te maken...

 

 

 

 

Hierboven zie je hoe de verf de neiging heeft aan het oppervlak te blijven plakken; dat zie je ook bij inkt en (koffie)melk. Die kleurvervuiling zorgt er overigens ook vaak voor dat je foto's recht uit de camera wat flauw en flets ogen. Meestal los je dat wel op door in de nabewerking wat extra contrast en kleurverzadiging toe te voegen.

Succes en veel plezier!

 

 

 


«   »