Urbexfotografie

Gepubliceerd op 12 juni 2020 om 01:42

Wederom een onderwerp waar ik regelmatig vragen over krijg van cursisten; urbexfotografie. Oftewel, het fotograferen van verlaten (en vaak vervallen) panden. Vooropgesteld, ik ben géén urbexfotograaf en heb dus ook geen adressen of contacten; daar kan ik je niet aan helpen. Maar ik kan je wel een aantal algemene tips geven en je waarschuwen voor de risico's of gevaren.

Als je interesse hebt in urbexfotografie zul je al wel gemerkt hebben dat het een moeilijk toegankelijk wereldje is. Alles draait om contacten en adressen, en als je niks te geven hebt zul je ook niks krijgen. Locaties worden streng geheim gehouden en meestal worden ze ook aangeduid met namen die niet via googlemaps te traceren zijn. Op die manier proberen urbexers de locaties te beschermen voor vandalen, of té veel fotografen. Hoewel dat lang niet altijd lukt; als er een nieuwe locatie 'ontdekt' is duurt het vaak niet lang voordat alles vol zit met graffiti en de ramen zijn ingegooid...

Je wilt dus eigenlijk een relatief onbekende locatie, omdat die ruilwaarde heeft en mogelijk nog niet al te veel is aangetast door ongewenste bezoekers. En dat valt niet mee. Er zijn wel communities op internet waar urbexers elkaar treffen om adressen uit te wisselen, maar er worden nooit openbaar locaties gedeeld. En mocht je dat wel doen, dan word je er net zo gemakkelijk weer uitgeknikkerd. Dus; hou je aan die code, die is min of meer heilig.

De vraag is dus hoe je aan je eerste adressen komt, en de beste tip die ik je kan geven is om te kijken of je eens een keer met een urbexer mee op pad mag. Op die manier heb ik zelf een aantal leuke fototrips kunnen maken. Misschien zit er wel een urbexer tussen je fotografiekennissen of kun je iemand uit die wereld een wederdienst aanbieden (denk bijvoorbeeld aan hulp bij een studio- of modelshoot). Maar de échte (ervaren) urbexer zoekt natuurlijk zijn eigen locaties. De pareltjes die nog niet ontdekt zijn. 

Dat zal, en dat is mogelijk een tegenvaller, waarschijnlijk niet in Nederland zijn. Als er hier een pand komt leeg te staan wordt het óf tegen de vlakte gegooid, of er komt antikraak in, of het wordt beveiligd. Veel van wat je aan fotomateriaal op internet tegenkomt is dan ook in het buitenland gemaakt. Het goede nieuws is dan weer wel dat je in België echt geweldige locaties kunt vinden, hoewel een beetje serieuze urbexer net zo gemakkelijk verder Europa in trekt. Of er uit. 

Hou er wel rekening mee dat de omgeving (of de beheerder van een pand) meestal niet blij is met urbexfotografen. Als je betrapt wordt wil men nog wel eens de politie of de bewaking bellen (het is tenslotte illegaal om in te breken, of er nu iemand woont of niet), en een Nederlandse kentekenplaat in de buurt van een urbexlocatie valt best op. Ga daarom niet op pad met slechts één adres in je broekzak; de kans is aanwezig dat je weggestuurd wordt (en een bekeuring krijgt), of dat je gewoonweg niet binnenkomt (een adres vinden is één ding, maar er binnenkomen is vaak nog een heel andere uitdaging). En het is erg zuur als je speciaal naar Luik of Charleroi gereden bent om vervolgens weer om te moeten keren. 

Ook is de kans aanwezig dat een locatie inmiddels niet meer toegankelijk is (of überhaupt nog bestaat) als je er naar toe gaat. Dus zorg dat je meerdere adressen bij je hebt, zodat je uit kunt wijken.

Goed, je hebt je adressen, nu nog fotograferen. Om een beetje goed beslagen ten ijs te komen is het handig om thuis eerst een soort checklist af te werken, zodat je niks vergeet en je niet voor verrassingen komt te staan. Hoewel de voorbereidingen mede afhankelijk kunnen zijn van het soort locatie, is het handig om een paar dingen standaard in je checklist op te nemen:

- neem een zaklamp of hoofdlamp mee. Veel plekken zijn aardedonker.

- neem je telefoon mee, laat een thuisblijver precies weten waar je bent en noteer het telefoonnummer van de lokale hulpdiensten

- stop pleisters, jodium en een verbandgaasje in je tas (i.v.m. verwondingen door het hekken klimmen, kapot glas, etc)

Sommige urbexers nemen ook wel een kussen, slaapzaak of deken mee om over prikkeldraad te hangen als ze daar onverhoopt overheen moeten klimmen, of ze hebben een klein keukentrapje in de kofferbak liggen. Een handige tip die ik wel eens gekregen heb is om ook een deurklink mee te nemen; in oude panden wil een deurklink wel eens los zitten en je wilt niet opgesloten raken als uitgerekend de klink met dat pinnetje eraan er precies aan de verkeerde kant van de deur uit floept...

Wees ook altijd beducht op gevaar; je kunt vaak niet zien of een trap of vloer wel stevig genoeg is, of er gebroken glas aan de andere kant van die donkere gang ligt, of dat er zwarte schimmel in de muren zit. Je weet nooit hoe lang een pand al leeg staat en hoe erg het verval is, dus blijf altijd voorzichtig. 

Veel locaties zullen ook donker zijn; soms zitten er luiken of houten platen voor de ramen. Je kunt dus niet zonder statief, en in gevallen waarbij er toch wat daglicht naar binnen valt zul je mogelijk HDR-opnames willen maken om de grote contrasten te overbruggen.

Neem dus nooit een model mee als je voor het eerst naar een locatie gaat. Een modelshoot op zo'n mooie locatie klinkt natuurlijk goed (althans, dat vind ik zelf ) maar de kans is groot dat de locatie er gewoon niet geschikt voor is. Afgezien van het feit dat er mogelijk niet voldoende licht is voor modelfoto's, wil je een model ook niet over prikkeldraad laten klimmen (met zo'n onhandig kledingkoffertje) of door brandnetels en modder laten lopen. Of hem/haar zich laten omkleden in een ruimte met schimmel, vuil of glas. Gewoon niet doen. En als een locatie wél geschikt voor een modelshoot is dan kun je altijd later nog eens terugkomen. 

Tot slot nog een paar voor de hand liggende zaken die ik toch genoemd wil hebben. Allereerst; trek oude kleding aan, en stevige schoenen. Neem ook eten en drinken mee (niet in de auto laten liggen, maar stop het in je tas). Op sommige plekken zul je misschien erg lang willen blijven fotograferen. En over fotograferen gesproken, ga ervan uit dat je vooral met een groothoeklens zult willen werken. Laat alles wat je niet nodig hebt (telelenzen, flitser) dan ook liever thuis. Het is sowieso geen pretje om lenzen te wisselen in donkere, vieze ruimtes. En tot slot, toon wat respect naar de locatie; take nothing but pictures, leave nothing but footprints. De fotografen die er na jou komen zullen je er dankbaar voor zijn.


«   »