Roofvogels

Gepubliceerd op 27 juni 2020 om 12:59

Het begon voor mij allemaal met roofvogels. Ik zat nog op de Fotovakschool toen ik een mailtje stuurde naar de eerste valkenier die ik tegen kwam op internet. Of ik eens mocht langskomen om zijn vogels of een demonstratie te fotograferen. Ik rekende nergens op want hij zou deze vraag ongetwijfeld dagelijks krijgen, maar tot mijn verbazing vond hij het goed.

Ik bleek met mijn neus in de boter te zijn gevallen; deze valkenier werkte samen met valkeniers door heel Nederland en België, en nadat ik foto's bij hem had gemaakt kreeg ik steeds vaker de vraag om bij hem of één van zijn collega's te komen fotograferen. Na een paar workshops zei hij dat ik hem in het vervolg ook maar facturen moest gaan sturen; de deelnemers van die workshops hadden interesse in de foto's en hij zag wel mogelijkheden om zijn workshops te verkopen inclusief een fotoverslag.

Veel van die workshops waren bedrijfsuitjes en een aantal van die bedrijven benaderden me na zo'n workshop wel eens om een bedrijfsreportage te maken, of stockwerk voor hun jaarverslag.  En daardoor durfde ik uiteindelijk het besluit te nemen om beroepsfotograaf te worden. Vanaf dat moment ging het natuurlijk steeds meer richting familiefoto's, product fotografie, bedrijfsreportages en portretten, maar door al die jaren heen is de valkerij altijd aanwezig geweest. Naast de demonstraties en workshops fotografeerde ik ook tijdens valkerijbeurzen of bij overlastbestrijding, en na verloop van tijd organiseerden we ook workshops speciaal voor fotografen. En dat doen we nog steeds met enige regelmaat. 

Ik kan wel zeggen dat ik inmiddels heel wat meegemaakt en gezien heb, maar na zo'n 15 jaar is de bewondering voor roofvogels nog even groot als na de eerste ontmoeting. De oerkracht en wijsheid in hun ogen, het soms eigenzinnige karakter en de souplesse bij het vliegen gaan echt nooit vervelen. Daarom bij wijze van eerbetoon het album hieronder.

Vooraf nog een opmerking; de valkerij wordt helaas nog steeds door sommige mensen bestempeld als dierenbeulerij of een circusact. Als je eenmaal bij een goede valkenier bent geweest zul je merken dat het tegendeel waar is; er is niks zieligs aan en de valkeniers zijn bijzonder gepassioneerde mensen die het welzijn van hun dieren boven alles plaatsen. Voor degenen die twijfelen of ze er wel goed aan doen om een workshop of een fotodag bij te wonen vertel ik onder het fotoalbum wat meer over de valkerij en het werken met roofvogels. Zodat u er zelf een mening over kunt kunt vormen.

Steppe-steenarend
Steppe-steenarend
Amerikaanse torenvalk (wijf)
Amerikaanse torenvalk (wijf)
Chiliarend
Chiliarend
Chiliarend
Chiliarend
Chiliarend
Chiliarend
Aasgier (juveniel)
Aasgier (juveniel)
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe
Bengaalse oehoe (kuiken)
Bengaalse oehoe (kuiken)
Sakervalk
Sakervalk
Sakervalk
Sakervalk
Europese zeearend
Europese zeearend
Europese zeearend
Europese zeearend
Briluil (juveniel)
Briluil (juveniel)
Kapgier
Kapgier
Havik
Havik
Arendbuizerd
Arendbuizerd
Arendbuizerd
Arendbuizerd
Kerkuil
Kerkuil
Kerkuil
Kerkuil
Kerkuil
Kerkuil
Kerkuil (zwart)
Kerkuil (zwart)
Kerkuil (zwart)
Kerkuil (zwart)
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend
Amerikaanse zeearend (juveniel)
Amerikaanse zeearend (juveniel)
Amerikaanse zeearend (juveniel)
Amerikaanse zeearend (juveniel)
Amerikaanse zeearend (juveniel)
Amerikaanse zeearend (juveniel)
Ruppelgier
Ruppelgier
Ruppelgier
Ruppelgier
Ruppelgier
Ruppelgier

Zoals ik hierboven al aangaf wordt er soms behoorlijk negatief gesproken over de valkerij of het werken met roofvogels. Een valkerijdemonstratie zou een soort papagaaienshow zijn waarbij de vogels tegen hun wil trucs uit moeten halen en de vogels zouden continu vastgebonden zitten. Als dat het geval was geweest dan zou de valkerij inmiddels al lang verboden zijn, maar een aantal hardnekkige geruchten (vaak vanuit de hoek van dierenbelangengroepen) blijft regelmatig de kop opsteken. Daarom wil ik hieronder een aantal veelgehoorde claims toelichten. 

Valkeniers of vogelhandelaren zouden roofvogeleieren uit nesten stelen.

Het is in Europa illegaal om eieren uit de natuur te halen en daarom mogen valkerijvogels alleen nog in gevangenschap gekweekt worden. Deze vogels zijn Cites-plichtig, wat inhoudt dat van elke vogel wordt geregistreerd waar en wanneer hij gekweekt is. Zodra een valkenier gecontroleerd wordt en geen Cites-papieren (incl een gesloten pootring of een chip) kan tonen, heeft hij een heel groot probleem. En dat vindt niemand het risico waard. Buiten Europa wordt er soms wel het e.e.a. illegaal verhandeld, en daarom is het ook verboden om eieren en vogels van buiten Europa te importeren. 

Roofvogels zijn van nature bang voor mensen en zouden daarom alleen te trainen zijn door ze uit te hongeren.

Of in andere woorden; vogels moeten wel héél veel honger hebben voordat ze besluiten om naar een mens te vliegen voor een stukje eten. Beide claims (de honger en de angst) zijn onjuist. Omdat de vogels gekweekt zijn komen ze al op hun eerste levensdag in aanraking met mensen. Omdat deze mensen ook voor de voeding van die kuikens zorgen ontstaat er een zorgband. Dit noemt men imprint; sommige kuikens zien de mens aanvankelijk zelfs als ouder. 

En wat de honger betreft; vliegen op honger zorgt ervoor dat de conditie van de vogel snel achteruit gaat. Roofvogels zijn continu bezig met energie besparen en als ze te weinig conditie hebben om te vliegen/jagen zullen ze in ruststand gaan en hun veren afstoten. Daar hoeven dan geen voedingsstoffen meer naar toe. In de natuur betekent dit vaak het einde van de vogel; zonder veren kun je helemaal niet meer jagen. En een valkerijvogel die gaat muiten (veren afstoten) zal eerst met de hand bijgevoerd moeten om zijn conditie weer op peil te brengen, en daarna weer maandenlang getraind moeten worden. Voor de valkenier is vliegen op honger dus simpelweg (zowel ethisch als economisch) geen praktische methode. De valkeniers hanteren een intensief systeem van gewichtsmanagement waarbij voor elke vogel het punt van 'lekkere trek' in plaats van honger wordt benaderd. Als een vogel te licht of te zwaar is wordt hij niet gevlogen, en respectievelijk bijgevoerd of op dieet gezet tot het ideale vlieggewicht is bereikt. 

De vogels zitten met een touwtje (veter) vast aan een blok of een sprengel en hebben geen bewegingsruimte.

Tijdens demonstraties of workshops zitten de vogels inderdaad vast (maar hebben ze wel wat bewegingsruimte). Dit is voor de veiligheid van de vogels zelf; de dieren zijn weliswaar aan elkaar gewend, maar ook territoriaal. Zodra een vogel te dicht bij zijn buurman/vrouw kan komen, bestaat het risico dat ze elkaar aanvliegen. Thuis echter zitten ze los in hun eigen ruime hokken, en worden ze ook (dus buiten de demo's om) dagelijks gevlogen. Ze zitten dus maar een fractie van de tijd met hun veter vast aan een blok, en daar hebben ze bovendien geen last van. Een roofvogel doet het liefst namelijk helemaal niets (want dat bespaart energie) en dus ze vinden het wel prima op hun blok. Dat is ook de reden waarom je zoveel buizerds op paaltjes langs de kant van de weg ziet zitten; in plaats van te jagen blijven ze liever op die paal zitten totdat iemand een konijn of veldmuis voor ze doodrijdt; een kadaver oprapen is makkelijker dan achter een konijn aan gaan.  

De vogels moeten kunstjes uithalen die niet tot hun natuurlijk gedrag behoren.

Wat een valkenier doet is juist het uitlokken van natuurlijk gedrag. Zoals gezegd zijn roofvogels van nature opportunistisch; ze willen zo zuinig mogelijk omgaan met hun energie. Omdat jachtvluchten in de natuur heel veel inspanning kosten en bij lange na niet allemaal succesvol zijn, zal een roofvogel altijd een makkelijke prooi proberen te kiezen. Een ziek konijn in plaats van een gezonde, een oude duif in plaats van een jonge. En in het geval van een valkerijvogel is de meest makkelijke prooi het stukje vlees op de handschoen van de valkenier; maximaal resultaat met zo min mogelijk inspanning. Alleen, als die handschoen 3 keer achter elkaar leeg is, zal hij zijn plan trekken en toch liever achter dat konijn aangaan. Hoewel de vogel de valkenier kent ziet hij hem zeker niet als vriend, maar eerder als een betrouwbare voedselbron. Beschaam dat vertrouwen en de vogel is weg. Valkerijvogels zijn dan ook zeker niet tam; ze zijn zeeg, wat betekent dat ze de mens tolereren en vertrouwen. 

Met het bovenstaande wil ik overigens niet zeggen dat er geen misstanden zijn in de valkerij. Om onbegrijpelijke redenen is het namelijk nog steeds mogelijk voor particulieren om een roofvogel aan te schaffen. En hem gewoon zonder training in een kooi te zetten, ermee over een braderie te lopen en er mensen mee op de foto te laten gaan. En je mag jezelf ook gewoon valkenier noemen. En dat is waar het vaak mis gaat; de ongelukken of trieste verhalen die de krant halen komen vaak uit deze hoek. En dat is uiteraard weer voer voor de tegenstanders. 

De valkeniers waarmee ik samenwerk doen dit voltijds en professioneel, en stellen het welzijn en de gezondheid van de vogels boven alles. Ze hebben de ruimte, de tijd en motivatie om hun vogels dagelijks te trainen, de discipline om hun voeding consequent te monitoren, de bereidheid om uren te rijden naar die ene gespecialiseerde dierenarts of dagen naar hun vogel te zoeken als die eens mocht wegvliegen. Sommigen gaan zelden of nooit op vakantie, en als ze wel gaan dan laten ze de zorg voor de dieren over aan een andere betrouwbare valkenier. Ze hebben een valkeniersopleiding gevolgd en zijn bereid duiven en ratten te slachten. En dat is de enige manier waarop je verantwoord roofvogels kunt houden en trainen; door heel je leven er naar te richten.

Dus als je mocht overwegen om ergens eens met een workshop of een fotodag mee te doen, probeer dan (via social media bijvoorbeeld) te achterhalen of de betreffende valkenier wel okee is. Beoordeel zijn website en lees recensies. Kijk of hij 2 vogels heeft of 16, of hij 3 demonstraties per jaar doet of 25, of hij zijn demo's tijdens braderieën doet of op ruime en rustige locaties, etc. En als alles er goed uit ziet; geniet er van, want het is echt een geweldige belevenis!

  

 


«