Project: Stille Getuigen Wereldoorlog II

Duitse geschutsbunker type M272 met 150mm Skoda geschut, Longues-sur Mer/Omaha Beach (Atlantikwall)
Duitse geschutsbunker type M272 met 150mm Skoda geschut, Longues-sur Mer/Omaha Beach (Atlantikwall)
Duitse geschutsbunker type M272 met 150mm Skoda geschut, Longues-sur Mer/Omaha Beach (Atlantikwall)
Duitse geschutsbunker type M272 met 150mm Skoda geschut, Longues-sur Mer/Omaha Beach (Atlantikwall)
Frontstalag 122/Camp Royallieu, deportatiekamp Compiegne (Fr). In totaal hebben hier meer dan 54.000 mensen gevangen gezeten, waarvan er ongeveer 50.000 naar de vernietigingskampen in het Oosten van Duitsland en Polen zijn gedeporteerd.
Frontstalag 122/Camp Royallieu, deportatiekamp Compiegne (Fr). In totaal hebben hier meer dan 54.000 mensen gevangen gezeten, waarvan er ongeveer 50.000 naar de vernietigingskampen in het Oosten van Duitsland en Polen zijn gedeporteerd.
Frontstalag 122/Camp Royallieu, deportatiekamp Compiegne (Fr). In totaal hebben hier meer dan 54.000 mensen gevangen gezeten, waarvan er ongeveer 50.000 naar de vernietigingskampen in het Oosten van Duitsland en Polen zijn gedeporteerd.
Frontstalag 122/Camp Royallieu, deportatiekamp Compiegne (Fr). In totaal hebben hier meer dan 54.000 mensen gevangen gezeten, waarvan er ongeveer 50.000 naar de vernietigingskampen in het Oosten van Duitsland en Polen zijn gedeporteerd.
Frontstalag 122/Camp Royallieu, deportatiekamp Compiegne (Fr). In totaal hebben hier meer dan 54.000 mensen gevangen gezeten, waarvan er ongeveer 50.000 naar de vernietigingskampen in het Oosten van Duitsland en Polen zijn gedeporteerd.
Frontstalag 122/Camp Royallieu, deportatiekamp Compiegne (Fr). In totaal hebben hier meer dan 54.000 mensen gevangen gezeten, waarvan er ongeveer 50.000 naar de vernietigingskampen in het Oosten van Duitsland en Polen zijn gedeporteerd.
Deportatiewagons Compiegne (Frontstalag 122/Camp Royallieu). Het station van Compiegne kreeg gedurende de oorlog steeds meer een spilfunctie als deportatiestation.
Deportatiewagons Compiegne (Frontstalag 122/Camp Royallieu). Het station van Compiegne kreeg gedurende de oorlog steeds meer een spilfunctie als deportatiestation.
Douglas C47. De Amerikaanse versie werd ook wel Skytrain genoemd, de Engelse versie stond bekend als de Dakota.
Douglas C47. De Amerikaanse versie werd ook wel Skytrain genoemd, de Engelse versie stond bekend als de Dakota.
Douglas C47. De Amerikaanse versie werd ook wel Skytrain genoemd, de Engelse versie stond bekend als de Dakota.
Douglas C47. De Amerikaanse versie werd ook wel Skytrain genoemd, de Engelse versie stond bekend als de Dakota.
Douglas C47. De Amerikaanse versie werd ook wel Skytrain genoemd, de Engelse versie stond bekend als de Dakota.
Douglas C47. De Amerikaanse versie werd ook wel Skytrain genoemd, de Engelse versie stond bekend als de Dakota.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Ordensburg Vogelsang, Schleide (DLD). Tot aan het begin van de oorlog was het een Nazi-opleidingscentrum voor de SA. Tijdens de oorlog kreeg het de functie van kazerne voor de Wehrmacht.
Supermarine Spitfire (UK)
Supermarine Spitfire (UK)
Supermarine Spitfire (UK)
Supermarine Spitfire (UK)
Supermarine Spitfire (UK)
Supermarine Spitfire (UK)
Drakentanden bij Widerstandsnest Fledermaus, Klein-Valkenisse (Atlantikwall). Deze betonnen versperringen moesten oprukkende tanks tegenhouden en werden door geschut gedekt.
Drakentanden bij Widerstandsnest Fledermaus, Klein-Valkenisse (Atlantikwall). Deze betonnen versperringen moesten oprukkende tanks tegenhouden en werden door geschut gedekt.
Drakentanden bij Widerstandsnest Fledermaus, Klein-Valkenisse (Atlantikwall). Deze betonnen versperringen moesten oprukkende tanks tegenhouden en werden door geschut gedekt
Drakentanden bij Widerstandsnest Fledermaus, Klein-Valkenisse (Atlantikwall). Deze betonnen versperringen moesten oprukkende tanks tegenhouden en werden door geschut gedekt
Drakentanden bij Widerstandsnest Fledermaus, Klein-Valkenisse (Atlantikwall). Deze betonnen versperringen moesten oprukkende tanks tegenhouden en werden door geschut gedekt
Drakentanden bij Widerstandsnest Fledermaus, Klein-Valkenisse (Atlantikwall). Deze betonnen versperringen moesten oprukkende tanks tegenhouden en werden door geschut gedekt
Landgoed De Mookerheide in Molenhoek. In juni 1940 eiste Rijkscommissaris Seyss-Inquart het slot op als buitenverblijf voor de Waffen-SS. In september 1944 werd het door de Amerikanen veroverd en gebruikt als tijdelijk krijgsgevangenkamp.
Landgoed De Mookerheide in Molenhoek. In juni 1940 eiste Rijkscommissaris Seyss-Inquart het slot op als buitenverblijf voor de Waffen-SS. In september 1944 werd het door de Amerikanen veroverd en gebruikt als tijdelijk krijgsgevangenkamp.
Duitse kazemat type 623, Stutzpunkt Kolberg, Koudekerke (Atlantikwall/ Landsfront Vlissingen). In oktober 1944 bombardeerden de geallieerden de dijken waardoor Walcheren onder water kwam te staan en deze bunkergroep werd opgegeven door de Duitsers.
Duitse kazemat type 623, Stutzpunkt Kolberg, Koudekerke (Atlantikwall/ Landsfront Vlissingen). In oktober 1944 bombardeerden de geallieerden de dijken waardoor Walcheren onder water kwam te staan en deze bunkergroep werd opgegeven door de Duitsers.
Duitse kazemat type 623, Stutzpunkt Kolberg, Koudekerke (Atlantikwall/ Landsfront Vlissingen). In oktober 1944 bombardeerden de geallieerden de dijken waardoor Walcheren onder water kwam te staan en deze bunkergroep werd opgegeven door de Duitsers.
Duitse kazemat type 623, Stutzpunkt Kolberg, Koudekerke (Atlantikwall/ Landsfront Vlissingen). In oktober 1944 bombardeerden de geallieerden de dijken waardoor Walcheren onder water kwam te staan en deze bunkergroep werd opgegeven door de Duitsers.
Kenworth 573/Ward Lafrance (USA)
Kenworth 573/Ward Lafrance (USA)
Willys MB Jeep G503 (USA)
Willys MB Jeep G503 (USA)
Willys MB Jeep G503, 101 Airborne (USA)
Willys MB Jeep G503, 101 Airborne (USA)
AVRO Lancaster/Dambuster (UK)
AVRO Lancaster/Dambuster (UK)
AVRO Lancaster/Dambuster (UK)
AVRO Lancaster/Dambuster (UK)
Kamp Vught. In totaal zaten hier 31.000 gedetineerden, waaronder 15.000 Joden die bijna allemaal naar de vernietigingskampen zijn gedeporteerd. Vlak voor de bevrijding werden nog 450 verzetsstrijders geëxecuteerd op de fusilladeplaats net buiten het kamp.
Kamp Vught. In totaal zaten hier 31.000 gedetineerden, waaronder 15.000 Joden die bijna allemaal naar de vernietigingskampen zijn gedeporteerd. Vlak voor de bevrijding werden nog 450 verzetsstrijders geëxecuteerd op de fusilladeplaats net buiten het kamp.
Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch, mortuarium. Hoewel het geen vernietigingskamp was waren er toch 2 verbrandingsovens voorzien. Later is er nog een mobiele verbrandingsoven bij gekomen.
Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch, mortuarium. Hoewel het geen vernietigingskamp was waren er toch 2 verbrandingsovens voorzien. Later is er nog een mobiele verbrandingsoven bij gekomen.
Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch, mortuarium. Hoewel het geen vernietigingskamp was waren er toch 2 verbrandingsovens voorzien. Later is er nog een mobiele verbrandingsoven bij gekomen.
Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch, mortuarium. Hoewel het geen vernietigingskamp was waren er toch 2 verbrandingsovens voorzien. Later is er nog een mobiele verbrandingsoven bij gekomen.
autopsietafel Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch
autopsietafel Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch
mobiele verbrandingsoven Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch.
mobiele verbrandingsoven Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch.
Kampuniform Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch
Kampuniform Kamp Vught/Konzentrationslager Herzogenbusch
Duitse eenpersoonsduikboot Biber. Deze boot kon mijnen leggen en droeg 2 externe torpedo's die net zo lang waren als de boot. De Biber had slechts een beperkt bereik, maar kon met een vrachtwagen snel over land naar de gewenste haven worden vervoerd.
Duitse eenpersoonsduikboot Biber. Deze boot kon mijnen leggen en droeg 2 externe torpedo's die net zo lang waren als de boot. De Biber had slechts een beperkt bereik, maar kon met een vrachtwagen snel over land naar de gewenste haven worden vervoerd.
Duitse eenpersoonsduikboot type Biber (Bever). Deze specifieke boot, nr. 313, was in de Westerschelde gestationeerd om de toegang tot de haven van Antwerpen te bewaken.
Duitse eenpersoonsduikboot type Biber (Bever). Deze specifieke boot, nr. 313, was in de Westerschelde gestationeerd om de toegang tot de haven van Antwerpen te bewaken.
Duitse bunker type 611, Stutzpunkt Von Kleist, Koudekerke (Atlantikwall). Tijdens de oorlog waren deze 2 bunkers uitgerust met Franse 15,5cm houwitsers.
Duitse bunker type 611, Stutzpunkt Von Kleist, Koudekerke (Atlantikwall). Tijdens de oorlog waren deze 2 bunkers uitgerust met Franse 15,5cm houwitsers.
Duits divisiehoofdkwartier Toorenvliedt/Stutzpunkt Brunhild, Middelburg (Atlantikwall).
Duits divisiehoofdkwartier Toorenvliedt/Stutzpunkt Brunhild, Middelburg (Atlantikwall).
Dehavilland U6-A Beaver en 2x Piper PA18 (NL)
Dehavilland U6-A Beaver en 2x Piper PA18 (NL)
PBY Catalina vliegboot (NL). Dit type vliegtuig werd door de US, UK, Rusland, Canada en Nederland ingezet als o.a. verkennings- en reddingsvliegtuig en als bommenwerper. De Nederlandse exemplaren waren tussen 1942 en 1957 in Nederlands-Indië actief.
PBY Catalina vliegboot (NL). Dit type vliegtuig werd door de US, UK, Rusland, Canada en Nederland ingezet als o.a. verkennings- en reddingsvliegtuig en als bommenwerper. De Nederlandse exemplaren waren tussen 1942 en 1957 in Nederlands-Indië actief.
PBY Catalina vliegboot (NL). Dit type vliegtuig werd door de US, UK, Rusland, Canada en Nederland ingezet als o.a. verkennings- en reddingsvliegtuig en als bommenwerper. De Nederlandse exemplaren waren tussen 1942 en 1957 in Nederlands-Indië actief.
PBY Catalina vliegboot (NL). Dit type vliegtuig werd door de US, UK, Rusland, Canada en Nederland ingezet als o.a. verkennings- en reddingsvliegtuig en als bommenwerper. De Nederlandse exemplaren waren tussen 1942 en 1957 in Nederlands-Indië actief.
Matchless G/3L (UK)
Matchless G/3L (UK)
M4 Shermantank A3 houwitzer, St. Mere-Eglise (USA)
M4 Shermantank A3 houwitzer, St. Mere-Eglise (USA)
M4 Shermantank A1 105mm, Westkapelle (USA)
M4 Shermantank A1 105mm, Westkapelle (USA)
M4 Shermantank A1 105mm, Westkapelle (USA)
M4 Shermantank A1 105mm, Westkapelle (USA)
P-51D Mustang (USA). Lange afstands jachtvliegtuig en jachtbommenwerper.
P-51D Mustang (USA). Lange afstands jachtvliegtuig en jachtbommenwerper.
P-51D Mustang (USA). Lange afstands jachtvliegtuig en jachtbommenwerper.
P-51D Mustang (USA). Lange afstands jachtvliegtuig en jachtbommenwerper.

De tweede wereldoorlog heeft me altijd al gefascineerd. Ik denk voornamelijk omdat het zo'n ongrijpbaar begrip is. DE wereldoorlog. Dat woord impliceert een kaderbare gebeurtenis, een geheel, een afgerond en compleet hoofdstuk in een geschiedenisboek. Alsof het voor mensen als ik, die de oorlog niet heb-ben meegemaakt, in hapklare brokken kan worden uitgelegd.  

Natuurlijk kan ik lezen over de invasie van Polen, over het politiek klimaat in Duitsland in de jaren voorafgaand aan de oorlog, over Stalingrad, Anne Frank en de hongerwinter. Ik bezoek musea, kijk films over D-Day en documentaires over Hitler. Maar het volledige verhaal staat in geen enkel boek. De angst als je een vliegtuig hoort, de machteloosheid als je iemand die je kent opgepakt ziet worden, de geur van verbrandingsovens of de risico's die mensen in het ver-zet liepen, daar kan ik me (gelukkig) niks bij voorstellen. En dat is nou net mijn fascinatie voor deze periode.

Binnen afzienbare tijd is er niemand meer die uit eigen ervaring over de oorlog kan vertellen. Dan zijn de enige getuigen uit die periode slechts een aantal bouwwerken, historische locaties en wat er over is aan militair materieel. Eventueel duiken er hier en daar nog wat benzinebonnen op die ergens jarenlang onder in een laatje hebben gelegen, of de geheime radio van opa. Maar geen nieuwe verhalen meer, geen persoonlijke ervaringen. Alleen nog verhalen uit 2e hand.

Deze fotoserie gaat voor mij dan ook niet zozeer om de foto's zelf, maar meer om de zoektocht. De (soms kleine, soms grote, soms bekende, soms onbeken-de) verhalen achter een locatie of voertuig. Zodat ik dingen blijf ontdekken die ik nog niet wist. Of, bijvoorbeeld in het geval van de kampen, om de locatie te voelen. Een indruk te krijgen. Met eigen ogen te zien hoe groot de vertrekken waren, om brieven van gevangenen te lezen of te horen hoe het regime daar was. En soms is het ook wat basaler. Dan wil ik gewoon weten waar een bepaald type vliegtuig voor werd ingezet, of, om een gevoel voor schaal te krijgen, hoeveel er van zijn geproduceerd.

Het mooie voor mij is dan ook dat ik naarmate ik meer fotografeer en te weten kom, ook steeds meer wil weten en zien. Of anders gezegd, ik wilde met deze fotoserie het begrip '2e Wereldoorlog' voor mezelf kleiner maken, wat beter te behappen. Maar het wordt steeds groter en steeds minder grijpbaar. En dat is prima. Deze fotoserie is geen project dat af moet, het blijft voorlopig nog wel even 'onderhanden werk'. Er staan meer fototrips in de planning dan dat ik er tot nu toe gemaakt heb. En hoewel het misschien een willekeurige verzameling foto's lijkt, wordt het voor mij steeds meer een document.